Elektrik kesintileri; üretim tesislerinde, iş yerlerinde, apartmanlarda ve sitelerde günlük işleyişi aksatabilir. Jeneratörler bu durumlarda alternatif enerji kaynağı sağlar. Ancak jeneratörün çalışması kadar, ürettiği elektriğin tesisata doğru şekilde aktarılması da önemlidir.
Otomatik transfer panosu, şebeke elektriği ile jeneratör arasında enerji kaynağı geçişini yöneten sistemdir. Uyumlu jeneratör ve kontrol sistemiyle birlikte çalışarak elektrik kesintisinde jeneratör beslemesine, şebeke geri geldiğinde ise yeniden şebeke beslemesine otomatik geçiş yapılmasını sağlar.
Otomatik Transfer Panosu Ne İşe Yarar?
Otomatik transfer panosu, yaygın olarak ATS — Automatic Transfer Switch adıyla da bilinir. Temel görevi, bağlı elektrik tesisatının hangi kaynaktan besleneceğini kontrol etmektir.
Normal koşullarda elektrik ihtiyacı şebekeden karşılanır. Kesinti oluştuğunda sistem, jeneratörün devreye girmesini ve uygun koşullar sağlandıktan sonra bağlı yüklerin jeneratörden beslenmesini sağlar. Böylece enerji kaynağı değişimi için her kesintide manuel müdahale gerekmez.
Elektrik Kesildiğinde Jeneratör Nasıl Devreye Girer?
Otomatik çalışma modunda bulunan, doğru kurulmuş bir jeneratör sisteminde süreç genel olarak şu şekilde ilerler:
1. Şebeke Kesintisi Algılanır
Kontrol sistemi, şebeke elektriğinin durumunu izler. Elektrik kesildiğinde veya izlenen değerler belirlenen sınırların dışına çıktığında devreye girme süreci başlatılır. Kısa süreli dalgalanmalarda gereksiz çalışmayı önlemek için başlangıç gecikmesi uygulanabilir.
2. Jeneratör Çalıştırılır
Kesintinin devam etmesi üzerine jeneratöre çalışma komutu gönderilir. Motor çalışır ve jeneratör elektrik üretmeye başlar. Bu aşamada yük aktarımı için jeneratör çıkışının uygun gerilim ve frekans koşullarına ulaşması beklenir.
3. Elektrik Beslemesi Jeneratöre Aktarılır
Gerekli koşullar ve ayarlanan gecikmeler tamamlandığında transfer sistemi, bağlı yükleri jeneratör kaynağına geçirir. Tesisatın jeneratörle beslenmesi bu aşamada başlar.
Şebeke Elektriği Geri Geldiğinde Ne Olur?
Şebeke geri geldiğinde sistem, elektriğin kararlı hâle gelmesi için belirlenen süreyi bekler. Ardından yükler yeniden şebeke kaynağına aktarılır.
Jeneratör, ayarlanan soğutma süresi boyunca yüksüz çalışmaya devam edebilir ve bu sürenin sonunda otomatik olarak durur. Böylece sistem bir sonraki kesinti için bekleme durumuna döner.
Jeneratör Elektrik Kesildiği Anda Enerji Verir mi?
Otomatik devreye girme, enerjinin anında geri gelmesi anlamına gelmez. Kesintinin algılanması, motorun çalışması ve yük aktarımının tamamlanması belirli bir süre gerektirir. Bu süre; jeneratörün özelliklerine, kontrol sistemine ve gecikme ayarlarına göre değişir. Her sistem için aynı devreye girme süresini vermek doğru değildir.
Bu nedenle kesintiye hiç toleransı olmayan cihazların enerji ihtiyacı ayrıca değerlendirilmelidir. Bilgisayarlar, sunucular ve hassas elektronik ekipmanlar için jeneratör devreye girene kadar besleme sağlayacak uygun bir UPS çözümü planlanabilir.
Otomatik Transfer Panosu Her Jeneratörle Kullanılabilir mi?
Bir jeneratöre transfer panosu bağlanması, tek başına otomatik çalışma için yeterli değildir. Jeneratörün otomatik veya uzaktan çalıştırmaya uygun olması, kontrol sistemiyle pano arasında gerekli uyumun sağlanması gerekir. Üreticiler de transfer ekipmanlarını belirli jeneratör ve kontrol sistemi özelliklerine uygun olarak sunar.
Pano seçiminde tesisatın akım ihtiyacı, faz yapısı, jeneratör kapasitesi ve beslenecek cihazlar birlikte değerlendirilmelidir. Jeneratörün tüm binayı mı yoksa yalnızca belirli devreleri mi besleyeceği de proje aşamasında netleştirilmelidir.
Transfer Panosunun Bakımı Neden Önemlidir?
Jeneratör çalıştığı hâlde tesisata enerji aktarılamaması, transfer sistemiyle ilgili bir sorundan kaynaklanabilir. Bu nedenle bakım ve testler yalnızca jeneratör motoruyla sınırlı tutulmamalıdır.
Pano bağlantıları, anahtarlama elemanları ve kontrol işlevleri bakım kapsamında değerlendirilmelidir. Planlı testlerde jeneratörün çalışmasıyla birlikte yükün jeneratöre aktarılması ve şebekeye geri dönüş süreci de kontrol edilmelidir. Bu işlemler teknik personel tarafından yürütülmelidir.
